Türkiye’de eğitim düzeyine ve cinsiyetine göre insanlar ne kadar kazanıyor? Yüksekokul ve üstü mezunu insanlarda cinsiyete göre maaş farkı ne kadar?

0
76

Türkiye İstatistik Kurumu’nun topladığı verilere göre Türkiye’de en çok ve en az kazananlar hangi eğitim düzeyine sahip?
Eğitim düzeyine göre insanların senelik ortalama kazancı ne kadar?
Hem cinsiyet hem de insanların kazançları göz önüne alındığında arada ne kadarlık fark oluyor?
Cinsiyet ve eğitim düzeyi insanların profesyonel hayattaki kazançlarını etkiliyor mu?
Eğitim düzeyi ile gelir doğru orantılı mı, daha yüksek seviyede eğitim her zaman daha yüksek gelir sağlıyor mu?
Bugünkü yazımızda sizin için bunları derledik.

Veri ve Grafik: TÜİK

Haberimize geçmeden size hatırlatalım, veriler 2018 yılına ait ve TÜİK’in 4 senede bir yayınladığı rapordan alınma. Yani sayılar bunu okuduğunuz yıl içerisinde değişmiş olabilir ancak şu an için ulaşabileceğiniz en güncel kaynak da bu verilerdir.

Daha rakamlara geçmeden ilk bakışta fark edildiği üzere hem cinsiyetin hem de eğitim düzeyinin profesyonel hayatta elde edilen gelir üzerinde fark edilir derecede bir payı var. Sayılarla ve brüt ortalama senelik kazançla bu konuyu daha da açacak olursak grafikten de görüldüğü üzere 2018 yılında senelik ortalama brüt kazancı en yüksek olan kişiler yüksekokul ve üstü mezunu erkekler. Yüksekokul ve üstü mezunu erkekler 2018 yılında senelik ortalama brüt 78 bin 041 TL kazanmış, onları ise hemen arkasından 62 bin 051 TL ile yüksekokul ve üstü mezunu kadınlar takip etmiş.

Veri: TÜİK, Grafik: DrDataStats

Aradaki farkın daha kolay görünebilmesi için ikisine bir de 3 boyutlu bir grafikten bakalım. Bu sayıları anlamlandırdığımız zaman yüksekokul ve üstü mezun bir kadın bir erkeğe göre yaklaşık %26 daha az kazanıyor. Eğer erkeği baz alarak değerlendirirsek, yüksekokul ve üstü mezunu bir erkeğe göre yüksekokul ve üstü mezunu bir kadın yaklaşık %20 daha az kazanıyor olacaktır.

Sadece elimizdeki bu verilere dayanarak aradaki maaş farkının sadece cinsiyetten kaynaklandığını söylemek veriyi yanlış yorumlamak olur ancak erkeklerin ortalama olarak kadınlardan önemli bir ölçüde daha fazla kazandığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Veri: TÜİK, Grafik: DrDataStats

Grafikte dikkat çeken bir nokta ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahip erkeklerin, ilköğretim ve ortaokul eğitim düzeyine sahip erkeklerden daha yüksek kazanç elde etmesi oldu. Normalde eğitim düzeyi arttıkça gelir seviyesinin de lineer bir şekilde artması beklenirken tek istisna burada ve sadece erkeklerde gerçekleşti. Bunun dışında erkeklerde ve kadınların tüm eğitim düzeylerinde doğrusal (lineer) artış sağlandı. Aynı zamanda meslek lisesi mezunu hem erkek hem de kadınların normal lise mezunlarına göre belirgin bir şekilde daha yüksek gelir elde etmesi de dikkat çeken başka bir nokta oldu.

Son olarak bu yazımızda değineceğimiz nokta ise tüm eğitim seviyelerinde cinsiyete dayalı ücretlendirme erkeklerin faydasına olacak şekilde gerçekleşti. İlkokul ve altı eğitim düzeyine sahip insanlarda yıllık ortalama brüt ücret 33 bin 765 TL olurken sırasıyla erkekler ve kadınlar için ayrı ayrı 35 bin 666 TL ve 28 bin 294 TL oldu. Buna göre kadınlar erkeklerden ilkokul ve altı eğitim düzeyinde %19.3 daha az kazandı. İlköğretim ve ortaokul düzeyinde ise yine kadınlar %26.1 daha az kazandı. Lise düzeyinde ise yine kadınlar %16.6 daha az kazandı. Meslek lisesi düzeyinde ise yine kadınlar %40.5 daha az kazandı. Yüksekokul ve üstü düzeyde ise yazının en başında da belirttiğimiz gibi kadınlar erkeklere göre %24.4 daha az kazandılar.

*Dipnot 1: Üstteki grafikteki değerler ile son grafikteki değerlerin farklı olma sebebi alttaki grafik ortalama düzenli ücretleri almasından kaynaklanıyor. (Bu yüzden daha düşük, yukarıdaki grafik ücretin düzenli olup olmadığını değerlendirmiyor) Bu yüzden ilk grafiğe göre aradaki fark kadınların %26 daha az kazanması olurken, son grafiğe göre %24.4 daha az kazanması oluyor. Buradan da düzenli ücret göz önüne alındığında kadınların daha avantajlı olduğu sonucuna varabiliriz, erkeklerin geliri her ne kadar daha yüksek olsa da kadınlar daha düzenli ve sürekli gelir elde edebiliyorlar.

*Dipnot 2: Cinsiyete dayalı ücret farkı (kadına göre) hesaplanırken [(ücret farkı) / kadın ücreti ] * 100 formülü kullanılmıştır. Burada referans noktamız kadın olduğu için paydada kadın ücretini kullanmamız daha doğru sonuç verecektir. Eğer erkeklere göre, erkeklerin kadınlardan ne kadar daha çok kazandığını hesaplamak istersek paydada erkek ücretini kullanmamız daha isabetli olacaktır. Her eğitim seviyesinde erkeğin geliri daha yüksek olduğu için erkeğe göre hesapladığımızda ücret farkını daha büyük bir sayıya böleceğimiz için çıkan % cinsinden fark biraz daha küçük olacaktır. Böyle işlemler yapılırken her zaman referans noktasına dikkat etmek önemlidir.

Bu yazıyı okuduktan sonra unutmayın ki bu gelir seviyesindeki farkın sadece cinsiyetten kaynaklandığını söyleyebilmek için elimizde yeterli kaynak yok, o yüzden bu yorumu yapmak son derece yanlış olacaktır. Ancak ortalamalara bakıldığı zaman erkeklerin her eğitim seviyesinde kadınlardan daha çok gelir elde ettiğini söylemek yanlış olmayacaktır. Bunun cinsiyet farkından çok daha farklı sebepleri olabilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here